Dấu hiệu sinh non: Triệu chứng và biện pháp phòng tránh

Thời gian mang thai là khoảng thời gian mẹ và bé yếu nhất, có rất nhiều tác động từ trong và ngoài cơ thể mẹ có thể dẫn đến tình trạng mẹ bầu sinh non đặc biệt là từ tuần 20- 37 của thai kì. Trong đó có 40% trường hợp sinh non mà ngay cả các chuyên gia cũng chưa xác định được nguyên nhân. Do đó, nếu bạn đang mang thai, bạn cần nhận biết các dấu hiệu sinh non sau để có liệu pháp điều trị ngay, giảm thiểu rủi ro mất bé của mình.
Tăng tiết dịch âm đạo

Nếu bạn đột nhiên cảm thấy âm đạo luôn bị ẩm ướt, dịch chẩy ra có chất nhầy hay máu nhiều (cũng có thể chảy máu rải rác) thấm cả ra ngoài quần. Vậy bạn cần đi bác sĩ kiểm tra ngay bởi đây được cho là dấu hiệu đầu tiên của sinh non.

Xuất hiện các cơn co thắt

Nếu bạn thấy có những cơn co thắt ở bụng dưới mà không phải do tiêu chảy đồng thời kèm theo những cơn co cơ do chuột rút hay chảy máu âm đạo thì đây đúng là dấu hiệu của việc sinh non.

Đau thắt lưng

Ban có những cơn đau lưng dưới ngày càng dồn dập đặc biệt là với trường hợp trước đó bạn ít khi bị đau lưng. Nếu hiện tượng đau lưng của bạn kèm theo cả 2 hiện tượng trên thì bạn thực sự cần lời khuyên của bác sĩ.
Bạn cảm thấy bị gia tăng áp lực lên khu vực xương chậu

Hiện tượng này là do thai nhi tụt xuống sâu, đè nặng lên khu vực xương chậu của bạn làm cho bạn có cảm giác nặng nề. Hiện tượng này giống hiện tượng chuẩn bị sinh của mẹ bầu.
Buồn nôn

Nếu thai kì từ tuần 20-37 mà bạn còn có cảm giác đầu áo choáng váng, buồn nôn, nôn và tiêu chảy thì đây là hiện tượng xấu cho thai nhi của bạn, có thể dẫn đến sinh non.

Thai nhi có hiện tượng giảm hoạt động

Bạn có thể tự kiểm tra bằng cách nằm xuống và theo dõi từng hoạt động của bé. Nếu như trong vòng 2 tiếng đồng hồ bé không có gần 10 chuyển động thì bạn nên đến gặp các bác sĩ phụ khoa để tìm hiểu nguyên nhân.

Co rút tử cung 10 phút/ lần

Khi bạn xuất hiện dấu hiệu tử cung co rút 10 phút/ lần kèm theo các dấu hiệu trên bạn cần đến bệnh viện ngay.

Vỡ nước ối

Hiện tượng này thì tùy từng người, có người vỡ nước ối chỉ nhỏ giọt nhưng cũng có người tuôn ào ào. Bạn cần lưu ý đặc biệt trường hợp này, khi vỡ ối, bạn cần tới ngay bệnh viện gần nhất để bác sĩ xử lý, nếu không có thể nguy hiểm tới tính mạng của bé.

Một số biện pháp dự phòng sinh non

Mặc dù có nhiều loại thuốc ngăn chặn chuyển dạ sinh non đã được đưa vào sử dụng, nhưng kết quả không phải lúc nào cũng thành công, do đó phòng bệnh vẫn tốt hơn là điều trị.

Cần loại bỏ các yếu tố nguy cơ như ngưng hút thuốc, điều trị viêm nhiễm như viêm nha chu, viêm đường tiết niệu, viêm âm đạo…

Xác định nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao là bước đầu trong việc ngừa chuyển dạ sinh non, cần chú ý tiền căn sinh non và các trường hợp cổ tử cung mở sớm.

Các biện pháp phòng tránh tổng quát

• Chăm sóc tiền sản, đảm bảo khẩu phần ăn cân bằng và đầy đủ. Thiếu dinh dưỡng là nguyên nhân của chuyển dạ sinh non.
• Tập thể dục nhẹ không có hại, tuy nhiên cần tránh sự tập luyện quá sức trong lúc mang thai và ở những thai phụ có nguy cơ cao.
• Thuốc lá là nguyên nhân của sinh non và chậm tăng trưởng trong tử cung nên thai phụ phải được khuyến khích bỏ thuốc lá.
• Không uống rượu.
• Tinh dịch chứa nhiều prostaglandins và sự hiện diện của nó trong âm đạo có thể gây cơn co tử cung. Những cơn co tử cung thường xuất hiện sau khoái cảm. Vì vậy không cần kiêng giao hợp trong thai kỳ bình thường nhưng cần phải tránh giao hợp trong thai kỳ có nguy cơ sinh non.
• Thai phụ nên đến khám khi có những dấu hiệu sắp sinh và chuyển dạ sinh non như đau lưng, thoát dịch âm đạo bất thường hoặc tiêu chảy. Chẩn đoán sớm là cơ hội tốt để điều trị thành công.
• Viêm âm đạo và cổ tử cung – nhiễm trùng tại chỗ có thể là nguyên nhân của sinh non và vỡ ối non, vì thế thai phụ cần xét nghiệm khí hư và điều trị thích hợp.
• Nhiễm trùng đường tiểu như viêm bể thận thường kết hợp với gia tăng tần số sinh non.
• Sốt cao cấp tính do bất kỳ bệnh lý nào cũng có thể gây sinh non nên phải được điều trị nhanh chóng và tích cực.

Những biến chứng nội khoa như các bệnh lý cao huyết áp, tiểu đường nếu được theo dõi và xử trí thích hợp sẽ tránh được nhiều trường hợp phải chỉ định chấm dứt thai kỳ sớm.

Những biện pháp phòng tránh đặc biệt

Hiện nay chưa có bằng chứng nào chắc chắn cho thai phụ nằm nghỉ có thể ngăn ngừa khởi phát chuyển dạ sinh non. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy nằm nghỉ có tác dụng tốt trong đa thai và là một biện pháp vô hại. Do đó thai phụ có nguy cơ sinh non cần được khuyến khích nghỉ ngơi hợp lý.
Thuốc giảm co beta – adrenergic được sử dụng ngày càng nhiều để ngăn chặn sinh non ở những thai phụ có nguy cơ cao. Tuy nhiên, thuốc không có tác dụng tốt trong đa thai.
Chế độ chăm sóc tiền sản đặc biệt cho những thai phụ có dấu hiệu sinh non. Thai phụ sẽ được theo dõi và thăm khám hàng tuần.
Dự phòng sinh non bằng cách khâu eo tử cung trong trường hợp hở eo tử cung, progesterone đặt âm đạo.

Những dấu hiệu sinh non mẹ bầu nên biết

Việc biết sớm những dấu hiệu sinh non là vô cùng quan trọng để mẹ kịp thời đến bệnh viện.

Thông thường phụ nữ mang thai thường quan tâm nhiều đến dấu hiệu chuyển dạ khi đã sắp đến ngày sinh nở mà ít để ý đến dấu hiệu sinh non. Tuy nhiên, tỷ lệ thai kỳ kết thúc bằng sinh non không hề thấp. Vì vậy mẹ cần đặc biệt chú ý đến những dấu hiệu sớm này để kịp thời đến bệnh viện, biết đâu có thể giữ được thai kỳ dài hơn.

Dưới đây là 6 dấu hiệu sớm báo mẹ có thể sẽ sinh non:

Đau bụng như đau bụng thời kỳ kinh nguyệt

Đau bụng trong thời gian mang thai có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng đau như đau bụng khi có kinh nguyệt, đặc biệt ở vùng bụng dưới thì cần đặc biệt chú ý. Đau bụng kèm những cơn co thắt nghiêm trọng đến nỗi mẹ không thể chịu đựng được thì cần phải đến bệnh viện ngày vì rất có thể mẹ sắp sinh non.

Lưng dưới đau âm ỉ

Cơn đau sinh nở thường bắt đầu với một cơn đau ở vùng lưng dưới. Cường độ đau có thể khác nhau nhưng nó sẽ không biến mất và mẹ cần đặc biệt chú ý đến dấu hiệu này. Khi thấy những cơn đau lưng âm ỉ, kéo dài, mẹ cần đi khám bác sĩ ngay.

Việc biết sớm những dấu hiệu sinh non là vô cùng quan trọng để mẹ kịp thời đến bệnh viện. (ảnh minh họa)

Tăng áp lực vùng bụng dưới

Khi sắp sinh non, mẹ sẽ cảm thấy một áp lực lớn đè lên vùng âm đạo hoặc vùng chậu giống như em bé đang bị đẩy xuống dưới. Hãy gọi xe đến bệnh viện ngay!

Đau bụng, tiêu chảy

Đây là hiện tượng tự nhiên để tháo “rác rưởi” trong dạ dày chuẩn bị cho sự ra đời của em bé. Nếu mẹ nhận thấy hiện tượng đau bụng, tiêu chảy kèm những dấu hiệu trên, cần đến bệnh viện ngay vì rất có thể bạn sắp sinh non.

Tăng tiết dịch âm đạo

Tiết dịch âm đạo bỗng tăng quá mức hoặc rò rỉ chất lỏng cũng những đốm máu nhẹ trước 37 tuần thai kỳ có thể là dấu hiệu sinh non. Hãy đặc biệt lưu ý khi đi kèm với hiện tượng đau bụng, đau lưng và tiêu chảy.

Xuất hiện cơn co

Trong những tháng cuối thai kỳ, mẹ thường xuyên nhận thấy những cơn gò tử cung, cơn co giả, tuy nhiên hiện tượng này nhanh chóng biến mất. Nếu thấy xuất hiện những cơn co 10 phút một lần và không có dấu hiệu giảm thì cần đến bệnh viện ngay vì rất có thể em bé sắp chào đời sớm.

Lưu ý những dấu hiệu sinh non ở bà bầu

Nếu có thể nhận biết sớm những dấu hiệu sinh non sau đây sẽ giúp mẹ bầu tránh được nguy cơ sinh non

Dấu hiệu nhận biết sinh non phổ biến nhất

Sinh non là khi trẻ được sinh ra từ hết 22 tuần đến trước khi hết 36 tuần. Nếu như trong giai đoạn này mẹ bầu nhận thấy có những dấu hiệu dưới đây thì chớ chủ quan, cần đến gặp bác sĩ để tránh nguy cơ sinh non.

- Nếu trong thai kỳ từ tuần 20 đến tuần 37, mẹ bầu có triệu chứng buồn nôn, choáng váng, tiêu chảy thì có thể nghĩ ngay tới nguy cơ cao sinh non. Do đó, khi thấy có những triệu chứng trên, mẹ bầu cần tới ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được khám và điều trị kịp thời.

- Khi bạn nhận thấy cử động thai nhi giảm, đó có thể là dấu hiệu sinh non. Để nhận biết được điều này, các mẹ bầu hãy ằm xuống và theo dõi từng hoạt động của bé. Nếu trong 2 giờ đồng hồ thấy bé không có chuyển động gì bạn nên đi khám tại những cơ sở y tế chuyên khoa được bác sĩ điều trị kịp thời.

- Nếu bỗng nhận thấy những cơn co thắt mạnh ở bụng mà không liên quan đến bệnh tiêu chảy thì cần đặc biệt chú ý. Những cơn co thắt gây sinh non thường xảy ra ở bụng dưới. Nếu dấu hiệu này đi kèm với việc chảy máu âm đạo thì cần chú ý.

- Dấu hiệu chắc chắn mẹ bầu sẽ sinh non đó là, tăng tiết dịch âm đạo trong thai kỳ. Cụ thể hơn, đó là khi mẹ bầu thấy âm đạo luôn trong tình trạng ẩm ướt, thậm chí ra ngoài quần và kèm theo chút máu hoặc chất nhầy…Khi thấy có dấu hiệu tăng tiết dịch âm đạo, các mẹ bầu đừng chần chừ mà nên đi khám ngay, vì đó có thể là triệu chứng sinh non và cần được theo dõi rất cẩn thận.

- Đau âm ỉ phần lưng dưới eo kèm triệu chứng những cơn co thắt và ra nhiều tiết dịch ở âm đạo thì cần nghĩ đến dấu hiệu sinh non.

- Nếu mẹ đang mắc các bệnh nhiễn trùng thận, nhiễm trùng bàng quang, hút thuốc lá nhiều, sử dụng thuốc bừa bãi, căng thẳng... thì đó chính là nguy cơ khiến mẹ dễ bị sinh non. 

- Tùy vào từng người, vỡ nước ối có thể dưới dạng chỉ nhỏ giọt hoặc xối ra ào ào. Nếu thấy có hiện tượng vỡ nước ối, mẹ bầu cần phải tới ngay bệnh viện gần nhất để được bác sĩ xử lý kịp thời tránh ảnh hưởng tới tính mạng của mẹ và thai nhi.

Làm sao khi gặp những dấu hiệu trên?

Nếu đã có các dấu hiệu trên, bà bầu cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt, nhất là khi màng ối đã rách thì nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng rất cao, cả mẹ lẫn bé còn non sẽ rất dễ bị tổn thương. Thông thường, bác sĩ sẽ xử lý bằng cách để bà bầu nằm nghiêng bên trái nhằm tăng lưu lượng máu đến tử cung, yêu cầu nghỉ ngơi tuyệt đối để tránh nguy cơ giãn tử cung; tiêm vào tĩnh mạch khoảng 500 – 1000 mg dung dịch muối cân bằng để cải thiện lượng máu, làm giảm hoạt động của tử cung; kiểm tra toàn diện sức khỏe, xem trực tràng âm đạo, cổ tử cung có co bóp tốt không .. trước khi tiến hành phẫu thuật (nếu cần).

Nếu màng ối đã vỡ, chuyển dạ là không thể tránh khỏi và bác sĩ có thể phải dùng đến thuốc giục sinh. Trong trường hợp còn duy trì được, thai phụ sẽ được chỉ định dùng thuốc trì hoãn chuyển dạ giúp phổi thai nhi có thì giờ tích tụ đủ steroid để trưởng thành. Nghỉ ngơi nhiều cũng tăng hiệu quả cải thiện lượng máu vào tử cung giúp thai nhi có đủ oxy cũng như nhận các dưỡng chất từ mẹ. Đồng thời, người mẹ cần ở lại bệnh viện để bác sĩ theo dõi tìm dấu hiệu nhiễm trùng trong trường hợp bị vỡ ối sớm cũng như tình trạng thai nhi. Điều này đảm bảo bé sinh non được chăm sóc cấp thời ngay khi lọt lòng.

Lời khuyên giúp bạn hạn chế sinh non

- Hút thuốc lá, uống rượu bia quá nhiều, sử dụng ma túy là nguyên nhân hàng đầu khiến các mẹ bầu sinh non. Vì vậy trước khi mang thai và trong quá trình bầu bí, các mẹ cần loại bỏ ngay thói xấu này.

- Tăng cân quá nhanh và nhiều trong thai kỳ cũng là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tiểu đường và tiền sản giật, những căn bệnh này đều làm tăng nguy cơ sinh non. Tăng cân quá ít lại khiến mẹ bầu có nguy cơ sinh ra những em bé bị nhẹ cân. Vì vậy việc tăng cân đúng chuẩn là vô cùng cần thiết. Mẹ bầu nên tăng từ 11-16kg trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên, nếu bạn quá gầy hoặc quá béo trước khi bầu bí thì mức tăng cân lại khác. Chị em có thể tham khảo mức tăng cân chuẩn trong thai kỳ cho mỗi người tại đây!

- Chỉ cần một viên vitamin tổng hợp mỗi ngày sẽ giúp mẹ bầu không chỉ tăng cường sức khỏe tổng thế mà còn cải thiện tỷ lệ sinh non. Vitamin tổng hợp rất cần thiết với những mẹ ăn uống kém.

- Chế độ ăn uống cân bằng rất quan trọng với mẹ bầu và em bé để giúp chị em nạp đủ chất dinh dưỡng cho cơ thể và giúp ngăn ngừa sinh non. Mẹ bầu cần bổ sung đủ axit béo omega-3 (có trong cá hồi, trứng, quả óc chó và hạt lanh); vitamin A (trong cà rốt, quả mơ và bông cải xanh); vitamin C (có trong họ cam quýt, dâu, ớt chuông) và vitamin E (có trong các loại hạt, khoai lang và xoài).

- Ngoài ra mẹ bầu cũng cần bổ cung thêm canxi (có trong sữa và các sản phẩm từ sữa khác hoặc nước trái cây); magiê (có trong các loại đậu, đậu phụ, sữa chua, mơ khô, chuối và hạt vừng); sắt (có trong thịt bò, trái cây sấy khô và các sản phẩm đậu nành); kẽm (có trong thịt gà, thịt lợn, thịt bò, bột yến mạch, ngô, hàu và trứng). Quan trọng nhất, chị em cần bổ sung đủ axit folic (có trong các sản phẩm ngũ cốc, chuối, cam và rau lá xanh thẫm).

- Uống đủ 8 ly (khoảng 2,5 lít nước) mỗi ngày sẽ giữ cho cơ thể được ngậm nước. Cơ thể mất nước sẽ dẫn đến các cơn co thắt sớm. Nếu mẹ bầu tập thể dục nhiều hoặc tiết trời nóng cần uống nhiều nước hơn.

- Chăm sóc nha khoa định kỳ là một cách để phòng ngừa sinh non hiểu quả. Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mẹ bầu mắc bệnh răng miệng sẽ dễ bị dấu hiệu sinh non. Vì vậy, chị me bầu cần nhớ đánh răng miệng, dùng chỉ nha khoa và khám răng thường xuyên.

- Khi có dấu hiệu buồn đi tiểu, mẹ bầu đừng chần trừ vì để lâu sẽ rất dễ bị viêm bàng quang. Khi bị viêm bàng quang sẽ kích thích tử cung và gây ra các cơn co thắt. Ngoài ra, nhịn tiểu cũng tăng nguy cơ viêm đường tiết niệu – một nguyên nhân dẫn đến các cơn co thắt.

- Những phụ nữ bị viêm âm đạo do vi khuẩn có nguy cơ sinh non rất cao. Vì thế nếu bạn mắc bệnh cần nói với bác sĩ sản khoa để được kê thuốc kháng sinh giúp làm giảm nguy cơ sinh non. Trong trường hợp nếu bạn đã từng bị sảy thai hoặc sinh non, hãy trao đổi với bác sĩ để được chăm sóc tốt nhất.

Dấu hiệu sinh non

Trong quá trình mang thai, điều khiến các mẹ bầu lo lắng nhất là khả năng đối mặt với nguy cơ sinh non. Sinh non không chỉ mang đến nhiều nguy cơ cho mẹ mà còn gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của em bé sau này. Do vậy, tìm hiểu các dấu hiệu sinh non là cần thiết để mẹ bầu tránh được rủi ro này.

Nguyên nhân sinh non

Mẹ bầu có thể sinh non vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong các nguyên nhân có thể là:

- Do các bệnh lý từ mẹ. Trong đó, bao gồm cả các bệnh lý trên cơ thể như mẹ bị mắc bệnh u xơ tử cung, viêm gan siêu vi B, viêm thận, sốt, Rubella, bệnh tim, tiểu đường, thiếu máu nặng, cường giáp, mẹ thiếu cân, nhiễm trùng đường sinh sản, đa thai, nhiễm trùng ối, tiền sản giật v.v…

- Các dị tật ở tử cung. Dị tật tử cung là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến thai nhi có nguy cơ sinh sớm hơn 38 tuần tuổi, bao gồm: hở eo tử cung, tử cung bất thường, cổ tử cung hé mở thường gặp ở thai phụ có tiền sử sinh non hay hơn 1 lần sẩy thai sau khi thai nhi được 3 tháng tuổi, cổ tử cung ngắn v.v…

- Mẹ bị stress trầm trọng. Thường xuyên có tâm trạng bất an, lo lắng, tức giận kéo dài trong thời kỳ mang thai có thể khiến cơ thể người mẹ tiết quá nhiều hormone tuyến thượng thận, sinh ra những chất có hại cho hệ thần kinh dẫn đến sinh non.

- Thiếu vitamin B9. Một nghiên cứu tiến hành ở Pháp đã phát hiện ra rằng bổ sung vitamin B9 trước khi mang thai 1 năm sẽ giúp giảm 50% nguy cơ sinh non.

- Các nguyên nhân khác. Ngoài những lý do đã nêu, sinh non còn do nhiều lý do khác như mẹ bị thiếu cân, suy dinh dưỡng, mang đa thai, ít nước ối, mang thai quá sớm (dưới 18 tuổi) hoặc mang thai từ 40 tuổi trở lên, nghiện ma túy, nghiện rượu, mang thai quá nhiều lần v.v… Ngoài ra, thời gian làm việc của người mẹ quá 42 giờ/ tuần, công việc phải đứng nhiều trên 6 giờ/ ngày, làm việc quá sức, quan hệ tình dục quá đà, do biến đổi khí hậu, dùng thuốc an thai bừa bãi v.v… cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng chuyển dạ sớm.

Dấu hiệu nhận biết sinh non

Để theo dõi sức khỏe thai nhi trong bụng, ngoài việc đi siêu âm theo định kỳ, mẹ bầu nên nắm dấu hiệu giúp nhận biết sinh non như sau:

- Đang có thai chưa đến 37 tuần mà đã gặp phải các cơn co thắt tử cung tối thiểu được 1 tiếng đồng hồ. Các cơn co thắt diễn ra đều đặn, mỗi 5 – 10 phút/lần, kéo dài 30 giây. Khi thăm khám âm đạo, bác sĩ đã thấy cổ tử cung mở hơn 2,5 cm và xóa hơn 3/4… Đồng thời, âm đạo có thể xuất huyết, vỡ ối sớm, đau lưng, chuột rút v.v…

Nếu đã có các dấu hiệu trên, bà bầu cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt, nhất là khi màng ối đã rách thì nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng rất cao, cả mẹ lẫn bé còn non sẽ rất dễ bị tổn thương. Thông thường, bác sĩ sẽ xử lý bằng cách để bà bầu nằm nghiêng bên trái nhằm tăng lưu lượng máu đến tử cung, yêu cầu nghỉ ngơi tuyệt đối để tránh nguy cơ giãn tử cung; tiêm vào tĩnh mạch khoảng 500 – 1000 mg dung dịch muối cân bằng để cải thiện lượng máu, làm giảm hoạt động của tử cung; kiểm tra toàn diện sức khỏe, xem trực tràng âm đạo, cổ tử cung có co bóp tốt không .. trước khi tiến hành phẫu thuật (nếu cần).

Nếu màng ối đã vỡ, chuyển dạ là không thể tránh khỏi và bác sĩ có thể phải dùng đến thuốc giục sinh. Trong trường hợp còn duy trì được, thai phụ sẽ được chỉ định dùng thuốc trì hoãn chuyển dạ giúp phổi thai nhi có thì giờ tích tụ đủ steroid để trưởng thành. Nghỉ ngơi nhiều cũng tăng hiệu quả cải thiện lượng máu vào tử cung giúp thai nhi có đủ oxy cũng như nhận các dưỡng chất từ mẹ. Đồng thời, người mẹ cần ở lại bệnh viện để bác sĩ theo dõi tìm dấu hiệu nhiễm trùng trong trường hợp bị vỡ ối sớm cũng như tình trạng thai nhi. Điều này đảm bảo bé sinh non được chăm sóc cấp thời ngay khi lọt lòng.

Dấu hiệu sinh non trên đây chắc hẳn sẽ rất hữu ích để mẹ bầu tránh được các rủi ro nguy hiểm của việc sinh non. Hãy đảm bảo thăm khám thai kỳ đúng lịch hẹn để theo dõi các diễn biến bất kỳ của thai nhi trong bụng, mẹ nhé.